อิสลามศึกษาในยุคโลกาภิวัตน์ มุ่งสร้างสมดุลย์ระหว่างการพัฒนาด้านวัตถุกับจิตวิญญาณ

การจัดสัมมนาวิชาการนานาชาติ “ISLAMIC STUDIES IN CHANGING WORLD: CHALLENGES AND OPPORTUNITIES” เริ่มขึ้นแล้วที่ อาคารวิทยอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี โดยนายนิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธีเปิดงาน เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2556 โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ชูศักดิ์ ลิ่มสกุล อธิการบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวรายงานความเป็นมา ท่ามกลางนักวิชาการอิสลามศึกษาจากทั่วโลกกว่า 500 คน โดยหลายฝ่ายมีความยินดีและสนับสนุนการจัดสัมมนาครั้งนี้ เพราะจะเป็นการร่วมพัฒนาแนวคิดด้านอิสลามศึกษา ให้มีความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน

ท่านอาศิส พิทักษ์คุมพล จุฬาราชมนตรี ให้ความเห็นว่า อิสลามศึกษาที่มีอยู่ในปัจจุบัน ต้องมีการพัฒนาคุณภาพขึ้น เพื่อให้ตอบโจทย์ทางสังคม เพื่อผลิตมุสลิมตามอุดมคติของอิสลามที่หยิบยื่นความปรารถนาดีให้แก่เพื่อนมนุษย์ และเพื่อลบภาพความรุนแรงความสุดโต่งในด้านต่างๆ ที่ทำลายภาพของมุสลิมในอุดมคติ ให้หมดไป อย่างไรก็ตาม ควรกระจายความรู้ด้านอิสลามศึกษาในไทยที่วันนี้มีอยู่เพียงในระดับอุดมศึกษา ให้ลงไปสู่ระดับการศึกษาที่ต่ำกว่านี้ เพราะเป้าหมายของอิสลามศึกษาไม่เพียงแต่ต้องการผลิตคนเก่งเท่านั้น แต่ต้องการพัฒนาคนให้เป็นคนดีด้วย เพื่อสร้างสมดุลย์ระหว่างการพัฒนาด้านวัตถุกับด้านจิตวิญญาณ ทั้งนี้ นักการศึกษาที่มาจากหลายสิบประเทศล้วนมีความชื่นชมต่อประเทศไทยและมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่เปิดกว้างและสนับสนุนการเปิดการสอนด้านอิสลามศึกษาขึ้น เพื่อเป็นการส่งเสริมภาพลักษณ์ของประเทศ และพัฒนาคุณภาพการศึกษาเพื่ออนาคตของทุกประเทศในโลก

     

ด้าน H.E Sheik Umar Ubaid Hasanah ผู้อำนวยการกรมการวิจัยและอิสลามศึกษา ประเทศกาตาร์ กล่าวถึงการที่นักวิชาการอิสลาม ได้มีโอกาสมาร่วมกันรื้อฟื้นคลังปัญญาด้านวัฒนธรรม ศาสนา และ องค์ความรู้ ซึ่งมีมาแต่อดีต โดยชาวไทยมุสลิมได้แสดงศักยภาพในการเชิญชวนสังคมโลกให้มาร่วมกันเป็นสักขีพยาน แสดงถึงอิสรภาพในการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับศาสนา เพื่อเป้าหมายของความร่วมมือในการสร้างสรรค์มนุษยชาติ ความรุนแรงสุดโต่งและการถือทิษฐิ เป็นตัวทำลายศาสนา การจัดสัมมนาครั้งนี้ นับเป็นสะพานนำไปสู่การลดความรุนแรงและกำจัดความสุดโต่งที่มีอยู่ในมุสลิมได้ และได้ขอบคุณรัฐบาลไทยที่ให้โอกาสและยอมรับกิจกรรมทุกศาสนา เป็นการแสดงถึงอารยธรรม และสอดคล้องกับแนวทางที่อิสลามได้นำเสนอ ดังเช่นคำตรัสขององค์อัลเลาะห์ที่ว่า จงเชิญชวนสู่แนวทางของพระองค์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก ด้วยสติปัญญา วิทยปัญญา ไม่ใช่วิธีการที่ไม่เกี่ยวข้องกับอารยธรรม และให้เสวนาด้วยความสร้างสรรค์เพื่อสังคมโลก

ผู้อำนวยการกรมการวิจัยและอิสลามศึกษา ประเทศกาตาร์ ได้ขอบคุณมหาวิทยาลัยและรัฐบาลไทย ที่ให้ความสำคัญกับการจัดประชุมครั้งนี้ และให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหามุสลิม และมุสลิมควรพิจารณาบทบาทของตนในการช่วยแก้ปัญหาสังคมให้ประเทศ ร่วมกับทุกฝ่ายเช่นเดียวกัน โดยเสนอว่าในการประชุมครั้งหน้าควรเชิญนักวิชาการที่สนใจจากต่างศาสนา ต่างวัฒนธรรมเข้ามาร่วมสัมมนาและแสดงความคิดเห็นด้วย

ก่อนหน้าการเปิดการสัมมนา คือในวันที่ 13 มกราคม 2556 ได้มีการประชุมโต๊ะกลมระหว่างตัวแทนประเทศและตัวแทนมหาวิทยาลัย ที่เข้าร่วมการสัมมนา โดยศาสตราจารย์กนก วงศ์ตระหง่าน สมาชิกสภาผุ้แทนราษฎร์แบบบัญชีรายชื่อ และผู้ริเริ่มสนับสนุนการจัดสัมมนาตั้งแต่ครั้งที่หนึ่ง ได้กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้เป็นผลสืบเนื่องมาจาก”ปฏิญญาปัตตานี” ที่กำหนดให้ นักวิชาการอิสลามศึกษาทั่วโลกมาประชุมกันที่ปัตตานีทุก 2 ปี เพื่อตอบโจทย์ ชี้ทิศทางการแก้ปัญหาให้โลกในมุมมองอิสลามศึกษา ซึ่งเป็นการประชุมที่นักวิชาการทั่วโลกจะต้องคอยฟังแนวคิดดการพัฒนาอิสลามศึกษา และการนำพาโลกสู่สันติและสมานฉันท์ ซึ่งนี่เป็นคุณค่าที่ประเทศไทยได้รับจากการประชุม และเป็นความภาคภูมิใจของประชาชนในท้องถิ่น และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ที่ได้รับเกียรติ ได้รับความเชื่อมั่นให้เป็นสถานที่จัดสัมมนา

ในการประชุมโต๊ะกลม ได้มีการพูดถึงเรื่องสำคัญเกี่ยวกับอิสลามศึกษา 3 ประเด็นเพื่อรองรับการพัฒนาของโลกที่เน้นการศึกษา การวิจัย การแก้ไขปัญหา เพื่อรักษาไว้ซึ่งสิทธิและความมั่นคงของมนุษย์

    ดังนั้นอิสลามศึกษา จะต้องมีการขับเคลื่อนให้เกิดใน 3 หัวข้อ คือ
  1. มีความสมดุลย์ ปัญหาของโลกทุกวันนี้เกิดจากความคิดสุดโต่ง รุนแรง มีการเน้นด้านใดด้านหนึ่งโดยเฉพาะ เช่น เน้นวัตถุจนลืมการพัฒนาด้านจิตใจ เน้นผลกำไรจนลืมคุณค่าของครอบครัว ความสมดุลยืจะนำพาสังคมอนาคตให้อยู่รอดได้
  2. มีความสมบูรณ์แบบ จะต้องไม่ศึกษาเฉพาะวัฒนธรรมและศาสนา แต่จะต้องเกี่ยวข้องกับทุกศาสตร์ เช่น การแพทย์ เศรษฐศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ หลักคิดและจิตวิญญาณ จะต้องทำงานร่วมกับทุกศาสตร์เพื่อหาคำตอบให้โลกของเรา
  3. เปี่ยมด้วยคุณภาพ ไม่ทำเพราะอยากทำหรือทำเพราะเป็นนโยบายรัฐแต่เพียงอย่างเดียว ต้องมุ่งสู่ความเป็นเลิศ

นอกจากนั้น ที่ประชุมได้เน้นในเรื่องสิทธิและความมั่นคงของมนุษย์ ถ้าเราใช้อย่างถูกต้องและสมานฉันท์ จะนำมาซึ่งสันติภาพ ซึ่งจะต้องมุ่งเน้นการศึกษาและหาคำตอบเรื่องการก่อการร้ายและความรุนแรงสุดโต่ง การสร้างภาพลักษณ์ที่ถูกต้องของโลกอิสลามให้ปรากฏ การให้ความสำคัญกับการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชาวมุสลิมกับประชาชนที่ไม่ใช่มุสลิม และการที่การพัฒนาเศรษฐกิจของโลกปัจจุบัน ส่งผลกระทบกับคุณค่าของอิสลาม เช่นความเป็นมนุษย์ สันติภาพ ที่หลักการอิสลามให้ความสำคัญ เหล่านี้คือเรื่องใหญ่นี้คือเรื่องที่ประชาคมอิสลามควรให้ความสนใจ และร่วมมือกันแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม